معرفی مرکز آموزش‌های غیرحضوری حوزه‌های علمیه خواهران

شناسه نوشته : 8250

1400/11/06

تعداد بازدید : 58665

 معرفی مرکز آموزش‌های غیرحضوری حوزه‌های علمیه خواهران

فهرست

معرفی اجمالی    
مزیت‌های تحصیل غیرحضوری    
ساختار اداری    
مقاطع و رشته‌های تحصیلی در مرکز آموزش‌های غیرحضوری    
بایسته‌های تحصیل به روش غیرحضوری    
آموزش و انتقال محتوا در روش غیرحضوری    
سنجش تحصیلی    
امور پژوهشی    
امور فرهنگی ـ تربیتی    
امور فناوری    


بسم الله الرحمن الرحيم

معرفی اجمالی

تحصیلات دینی  بانوان در ایران اسلامی، تا پیش از دهه چهل قرن سیزدهم شمسی به صورت فردی تنها به برخی از بانوان ـ که غالباً از وابستگان علمای بزرگ اسلامی بودند ـ اختصاص داشت. با آغاز نهضت حضرت امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) در سال 1341 حرکت ارزشمند تحصیل دینی بانوان در برخی از شهرهای کشور با عنوان «مکتب»، مانند: مکتب توحید و مکتب علی (علیه السلام) در قم و مکتب نرجس (سلام الله علیها) در مشهد مقدس  و ... شروع شد.
 پس از انقلاب شکوهمند اسلامی با توجه به استقبال چشمگیر بانوان از تحصیلات  حوزوی، در سال 1363 به دستور حضرت امام خمینی (قدس سره)  جامعة الزهرا  (سلام الله علیها) در شهر مقدس قم تأسیس شد و از آن زمان برنامه آموزشی و تربیتی بانوان شکل دیگری به خود گرفت و به سوی تکامل و پیشرفت گام نهاد.
در سال 1375-حدود یک سال پس از سفر پر خیر و برکت مقام معظم رهبری (مدّ ظله العالی) به شهر مقدس قم و ارائه رهنمودهای سازنده به مسئولان حوزه در راستای ساماندهی و توسعه همه‌جانبه حوزه‌های علمیه، شورای عالی حوزه علمیه قم طی مصوبه‌ای «مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران» را به منظور ساماندهی و حمایت و پشتیبانی از مدارس علمیه خواهران کشور تأسیس کرد.
 با گسترش روزافزون روش‌های آموزشی و پيشرفت‌های شگرف در حوزه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، مرکز آموزش های غیرحضوری حوزه‌ های علمیه‌ خواهران (طبق مصوبه 422 مورخ 8/9/1382 شورای عالی حوزه علمیه قم) به منظور پاسخ‌گویی مناسب به نیاز‌های علمی آموزشی بانوان طلبه و کادر علمی اداری حوزه‌های علمیه خواهران، فعالیت خود را به صورت مطالعات اولیه و راه‌اندازی خط تولید محتوا آغاز نمود.
 در سال 1385 سامانه ارتباطي محتواي مجازي به بهره‌برداري رسيد و در سال 1388 با پذيرش 83 نفر در سطح سه، در دو رشته «فقه و اصول» و «تفسير و علوم قرآني»، آموزش‌هاي غيرحضوري در حوزه‌هاي علميه خواهران به‌طور رسمي آغاز گردید. در حال حاضر، تعداد قابل توجهی از طلاب در مقطع سطح دو و در سه رشته از مقطع سطح سه حوزوری، در این مرکز آموزشی اشتغال به تحصیل دارند. بر اساس آمار فعلی (تابستان 1400)،  نزدیک به 1142 طلبه جاری سطح دو و 2088 طلبه جاری سطح سه در مرکز آموزش‌های غیرحضوری حوزه‌های علمیه خواهران مشغول به تحصيل هستند. هم‌چنین تعداد فارغ التحصیلان این مرکز تاکنون، در سطح دو 1364 و در سطح سه 787 نفر بوده است.  
شایان توجه است که بر اساس آمار ابتدای سال 1400 از مجموع طلاب جاری و فارغ ‌التحصیل سطح سه این مرکز، حدود 34 درصد در کسوت استاد حوزه و حدود 20 درصد به عنوان کادر مدارس علمیه اشتغال به خدمت دارند.
از مهرماه 95 کلیه طلاب غیرحضوری از وابستگی به مدارس حضوری جدا و به عنوان طلاب مرکز آموزش‌های غیرحضوری محسوب گردیدند و این مرکز ـ به عنوان یک مرکز مستقل ملی ـ متکفل کلیه امور آموزشی، پژوهشی و تربیتی طلاب غیرحضوری حوزه‌های علمیه خواهران شد. در نتیجه، مجموعه فرایندهای آموزشی (اعم از انتخاب واحد، تدریس دروس، برگزاری امتحانات، تصحیح اوراق، اعلام نمرات، مشاوره و خدمات آموزشی) و هم‌چنین فعالیت‌های پژوهشی (از قبیل نظارت بر فرایند ارزیابی و تعیین نمره تکالیف و تحقیقات کلاسی، راهبری گام به گام مقالات پایانی سطح دو و پایان‌نامه‌های سطح سه، کمیسیون‌ها و سایر امور پژوهشی) و نیز فعالیت‌های فرهنگی ـ تربیتی طلاب غیرحضوری سطح دو و سه حوزه‌های علمیه خواهران زیر نظر این مرکز انجام می‌شود.
هم‌اکنون به توفیق الهی، قوانین و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های لازم و نیز امکانات و زیرساخت‌ها، در حد مطلوبی فراهم آمده است. این مرکز توانسته است با توجه جدی به دغدغه‌های ناشی از آموزش غیرحضوری در حوزه، بسیاری از ضعف‌ها و ابهامات قبلی را مرتفع ساخته و وظایف آموزشی، پژوهشی و تربیتی خود را با درصد بالایی از مقبولیت در انسجام و استحکام انجام دهد.

 

 


 
 

مزیت‌های تحصیل غیرحضوری

این مرکز آموزشی ـ تربیتی، همواره تلاش نموده است تا مزیت‌ها و فواید ذیل‌الذکر را برای طلاب علاقه‌مند به تحصیل غیرحضوری فراهم آورد:

•    پاسخگويی به نيازهای روز افزون حوزه‌های علمیه خواهران از طريق افزايش ظرفيت پذيرش در مقاطع و رشته‌های مختلف؛
•    ايجاد فرصت گسترده آموزش برای اقشار مختلف و ارائه آموزش به متقاضيانی که به دلايل مختلف نمی‌توانند از نظام آموزشی متداول (‌حضوری‌) بهره‌مند شوند؛
•    بهره‌مندی طلاب از اساتيد مجرب، بدون هرگونه وابستگی به محدوديت‌های زمانی و مکانی؛
•    ارتقا و بهبود کيفیت آموزش در حوزه‌های علمیه از طريق به‌کارگيری فناوری‌های نوين آموزش مجازی؛  
•    توجه به اضلاع «آموزشی»، «پژوهشی» و «فرهنگی ـ تربیتی» در فرایند تحصیل مجازی طلاب.  


 



ساختار اداری

ساختار اداری مرکز آموزش‌های غیرحضوری به‌اجمال دارای واحدهای ذیل می باشد:

    




 

 

 

مقاطع و رشته‌های تحصیلی در مرکز آموزش‌های غیرحضوری

سطح دو:

 خواهران طلبه سطح دو پس از گذراندن 76 واحد درسی به صورت حضوری، می‌توانند با ثبت درخواست تغییر دوره، تحصیل خود را به روش غیرحضوری (مجازی) ادامه دهند. گاه از روش تحصیل این دسته از طلاب با عنوان «نیمه حضوری» تعبیر می‌شود که ناظر به گذراندن بخشی از دورۀ سطح دو به صورت حضوری است؛ لکن خاطر نشان می‌شود که تمامی امور تحصیلی و تربیتی طلاب نیمه حضوری سطح دو، وابسته به مرکز آموزش‌های غیرحضوری است و به لحاظ روش، تفاوتی با طلاب غیرحضوری سطح سه ندارند. بدین لحاظ، در این نوشتار، طلاب سطح دو شاغل به تحصیل در این مرکز نیز با عنوان «غیرحضوری سطح دو» مطرح شده است.

سطح سه:  

این دسته از طلاب، مشروط به: «نبود رشته تحصیلی متقاضی سطح سه در محل سکونت طلبه» و «حداقل معدل 17 در سطح دو»، از ابتدا می‌توانند در سه رشته‌ «فقه و اصول»، «تفسیر و علوم قرآنی» و «تاریخ اسلام» در فرایند پذیرش مرکز آموزش‌های غیرحضوری شرکت نمایند. (همکاران رسمی مدارس علمیه از شرط معدل مستثنی می‌باشند).
در ابتدای راه‌اندازی، آموزش‌های غیرحضوری به دو صورت «مجازی» و «مکاتبه‌ای» صورت می‌گرفت؛ اما از سال 95 پس از انتقال طلاب به مرکز آموزش‌های غیرحضوری و فراهم شدن زیرساخت‌های فنی و فناورانه، پذیرش طلاب مکاتبه‌ای متوقف شد و باقیمانده طلاب مکاتبه‌ای، به غیر از تعداد محدودی، با شیوه «غیرحضوری مجازی» به تحصیل ادامه داده‌اند.  
مراحل پذیرش طلاب غیرحضوری همانند طلاب حضوری توسط معاونت آموزش مرکز مدیریت، صورت می‌پذیرد و اسامی پذیرفته‌شدگان توسط آن معاونت اعلام می‌گردد. با توجه به اهمیت ملاحظات تربیتی در امر پذیرش طلاب، در این مرکز، امور مرتبط با پذیرش طلاب از طریق معاونت فرهنگی تربیتی تمشیت می‌گردد.
بدین ترتیب، متقاضيان تحصيل در مرکز آموزش‌های غیرحضوری حوزه های علمیه خواهران، مطابق با استانداردهای آموزشي و آیین‌نامه‌های پذیرش نیمه‌حضوری و غیرحضوری، در مقاطع سطح دو و سطح سه حوزوي پذيرش شده و پس از فراگيري و اتمام این دوره‌ها، مدرك حوزوی رسمي از حوزه‌های علمیه خواهران دریافت می‌نمایند و می‌تواند در سطوح بالاتر به ادامه تحصیل بپردازند.
برای دریافت اطلاعات بیشتر و شرایط و آیین‌نامه‌های پذیرش می‌توانید به سایت «مدیریت سنجش و پذیرش حوزه‌های علمیه خواهران» (http://paziresh.whc.ir) مراجعه نمایید.
 

  

 

بایسته‌های تحصیل به روش غیرحضوری

با عنایت به اینکه طلاب متقاضی تحصیل به روش غیرحضوری، ممکن است سابقه تحصیل در مرکز آموزش‌های غیرحضوری را نداشته و از چگونگی تعامل و عملکرد طلاب این مرکز جهت تحصیل بی‌اطلاع باشند، نکات ذیل به منظور آشنایی کلّی با تحصیل در این مرکز و نحوه آغاز به کار تقدیم می‌گردد:
از آنجا که امور تحصیل در مرکز آموزش‌های غیرحضوری از طریق مجازی صورت می‌گیرد، لازم است طلاب گرامی دسترسی آزاد به رایانه و یا لپ تاپ، اینترنت با سرعت حداقل 2 مگابایت بر ثانیه، شناخت و مهارت استفاده از امکانات و برنامه‌های موجود در فضای مجازی را داشته باشند.
برنامه‌های تحصیلی این مرکز همانند برنامه‌های دوره‌های حضوری است و طلاب باید در تمامی برنامه‌های الزامی آموزشی، پژوهشی و فرهنگی که توسط مرکز آموزش‌های غیرحضوری اعلام می‌شود، شرکت نمایند.
با توجه به ماهیت «غیرحضوری» این روش تحصیلی، طلاب محترم موظفند به‌صورت مداوم به پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز آموزش‌های غیرحضوری (vu.whc.ir ) مراجعه نموده و از اخبار، اطلاعیه‌ها و تقویم‌های تحصیلی مطلع شوند و از فایل‌های راهنما استفاده نمایند. در مقاطعی نیز جلسات برخط توجیهی با حضور مسؤولان مرکز به‌صورت تعاملی تشکیل می‌شود که حضور فعال طلاب در این جلسات می‌تواند مسیر روشنی را فراروی آینده تحصیلی ایشان ایجاد نماید و پاسخ سؤالات خود را دریافت نمایند.
با توجه به عدم امکان مراجعه حضوری طلاب و نیز مشکلات تماس‌های تلفنی برای پرسش و پاسخ و دریافت راهنمایی، امکانی با عنوان «گروه های مرکز آموزش‌های غیرحضوری» با علامت اختصاصی این مرکز، در صفحه خانگی طلاب فراهم شده است. این گروه‌ها تحت اشراف و مسؤولیت مرکز آموزش‌های غیرحضوری می‌باشند. کلیه طلاب غیرحضوری در این گروه ‌ها عضو هستند. جهت پیگیری امور آموزشی، پژوهشی و ... با دقت گروه مربوطه را انتخاب و مطلب خود را در آن مکتوب فرمایید، سپس پاسخ لازم و مطمئن توسط کارشناسان در همان گروه ارائه می‌گردد.

   

 

آموزش و انتقال محتوا در روش غیرحضوری

محتوا و قوانین آموزشی:

از جهت آموزشی، همه‌ی عناوین، سرفصل‌ها، کتاب‌ها و محتوای دروس و هم‌چنین قوانین و آیین‌نامه‌های آموزشی غیرحضوری عیناً مطابق طلاب حضوری و بر اساس ابلاغیه معاونت آموزش مرکز مدیریت است. در مورد محتوای بعضی از دروس که فقط سرفصل‌های آن ابلاغ می‌شود و تعیین محتوای درس بر اساس سرفصل، بر عهده استاد و به مدارس واگذار گردیده است، این مرکز به تولید جزوه (درس‌نامه) اقدام می‌کند تا ملاک برای امتحان نیز قرار داده شود. هم‌چنین دروسی که لازم است به صورت کارگاهی ارائه گردد، با دقت در رعایت استاندارد کلاس‌های کارگاهی، تدریس و ارائه می‌شوند.

روش و نحوه ارائه دروس:

چنان‌که در بخش‌های پیشین اشاره شد، در ابتدای راه‌اندازی این مرکز، آموزش‌های غیرحضوری به دو صورت «مجازی» و «مکاتبه‌ای» صورت می‌گرفت؛ اما از سال 95 پس از انتقال طلاب به مرکز آموزش‌های غیرحضوری و فراهم شدن زیرساخت‌های فنی و فناورانه، پذیرش طلاب مکاتبه‌ای متوقف و باقیمانده طلاب مکاتبه‌ای، به غیر از تعداد محدودی، با شیوه «غیرحضوری مجازی» به تحصیل ادامه داده‌اند.  

لذا در حال حاضر، در این مرکز تدریس ‌و انتقال مطالب، صرفا به شیوه «غیرحضوری مجازی» ارائه می‌شود. در این شیوه از دو روش تعاملی «برون‌خط» و «برخط» استفاده می‌شود:

یک. روش تدریس برون خط:

تدریس‌های ضبط شده توسط مرکز آموزش‌های غیرحضوری از اساتید مبرّز و طراز اول، در اختیار طلاب قرار می‌گیرد. در بسیاری از موارد، ملحقاتی از قبیل مقدمه درس، شرح نوشتاری، نمودار و چکیده مطالب به آن اضافه می‌شود و این مجموعه در قالب یک بسته آموزشی الکترونیکی (اِسکورم) ـ که امکان بازبینی و رفع اشکالات و نواقص را دارا است و در مراحل مختلف، ارتقا می‌یابد ـ از طریق سامانه مرکز غیرحضوری در اختیار طلبه قرار می‌گیرد. به این ترتیب یکی از ویژگی‌های مهم آموزش الکترونیک این است که طلاب می‌توانند از تدریس‌های برتر و غنی‌شده در هر زمان و مکانی که برای طلبه امکان‌پذیر است استفاده کنند و خواهران محترم می‌توانند با مدیریت زمان، به سایر وظایف خانوادگی و اجتماعی خویش بپردازند.

 

 

 



 




به منظور بالابردن کیفیت تحصیل و کنترل روند تحصیلی طلاب، در پایان هر جلسه‌ی تدریس، چند سؤال استاندارد طراحی شده، که کسب نمره کافی در این آزمون، شرط ورود به جلسه بعدی تدریس است. به این ترتیب ضمن نظارت بر استمرار تحصیل طلاب، هر طلبه برای هر درس یک واحدی تقریبا در 16 امتحان کوچک شرکت کرده و در مجموع با حدود 80 سؤال استاندارد آشنا شده و پاسخ داده است. در انتها نیز فقط به طلابی حق شرکت در امتحان پایان نیم‌سال داده می شود که بسته آموزشی هر درس را به تعداد معین گذرانده باشند. نمره فعالیت کلاسی نیز به طلابی که بیش از تعداد الزامی، جلسات تدریس را گذرانده باشند اعطا می‌گردد.

 



 
کلاس‌های رفع اشکال:

با توجه به اینکه یکی از کاستی‌های آموزش به روش مجازی برون خط، عدم دسترسی مستقیم به استاد است، برای رفع این مسأله، کلاس‌هایی با عنوان «رفع اشکال» طراحی شده که توسط اساتید اداره می‌شوند و طلاب از طریق سامانه و در زمان‌های مشخص به صورت برخط با اساتید در ارتباط هستند. در این کلاس‌ها سؤالات و اشکالات طلاب به صورت متنی (و در صورت لزوم، صوتی) مطرح می‌شود و اساتید محترم با در اختیار داشتن ابزارهای مختلف (توضیح شفاهی، تایپ مطالب، به اشتراک گذاردن فایل‌های محتوایی و...) به تبیین مطالب و رفع اشکالات می‌پردازند.

دو. روش تدریس برخط:

کلاس‌های مرتبط با دروس پژوهش‌محور و مهارتی به صورت برخط و تعاملی ارائه می‌گردد. در کلاس‌های کارگاهی، اساتید و طلاب از طریق سامانه این مرکز به‌طور مستقیم در ارتباط صوتی (بدون تصویر) بوده و همانند کارگاه حضوری به اموری از قبیل پرسش و پاسخ و بررسی تحقیقات به صورت تعاملی پرداخته می‌شود. برنامه برگزاری این کلاس‌ها در ابتدای سال در اختیار طلاب قرار داده می‌شود تا از همان ابتدا با توجه به آن انتخاب واحد نموده و برنامه خود را برای شرکت در آن‌ها تنظیم نمایند.